متن خبر

در خدمت یا خیانت به حافظه تاریخی یک ملت؟ یتیم خانه ایران

در خدمت یا خیانت به حافظه تاریخی یک ملت؟ یتیم خانه ایران

اخبار سینمای ایران   در خدمت یا خیانت به حافظه تاریخی یک ملت؟  یتیم خانه ایران
شناسهٔ خبر: 14923 -




سینماپرس-اخبار سینمای ایران-

پایگاه خبری سینمایی ایهنا به نقل از سینماپرس منتشر کرد: فیلم «یتیم‌خانه ایران» ساخته آقای ابوالقاسم طالبی، چندی است که روی پرده سینماها قرار گرفته است. فیلمی که روایتی از قحطی بزرگ ایران در سال‌های جنگ جهانی اول در سال‌های ۱۲۹۶ هجری شمسی به بعد است.

 درکنار مردم‌نگاری به شیوه مرسوم و کلاسیک، مردم‌نمایی در مدیوم سینما با توجه به اقبال زایدالوصف افراد به تصویر، امروزه فرصت گرانبهایی است که به‌سادگی از کنار آن نمی‌توان گذشت. انتقال اطلاعات در عصر کم حوصلگی بشر معاصر، بیشتر سویه‌ای دیداری دارد تا خواندنی و به همین دلیل ظرفیت‌های جادویی و جذاب هنر هفتم در قالب تولید آثار ارزشمند در این شرایط در همه‌جای دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد. نگاهی به مردم‌پردازی‌های شاخص در قاب سینما موید این نکته ساده اما مهم است؛ دوگانه‌های «رنج با امید» و نیز «درد با رفاه» قرابت دیرینه‌ای در لایه‌های معیشتی مردمان داشته و دارد.

هیچ‌گاه سکه زندگی یکرو نبوده و صد البته اراده افراد در تغییر اوضاع نابسامان تأثیر گذار بوده است. رخوت و سستی در جایی در اندیشه ملل ترقی‌خواه ندارد و اساساً افق آینده در نگاه مردمانی که ایمان و دین در پوست و جانشان آمیخته، روشن است. آنچه مردم‌نمایی یتیم‌خانه ایران را از مردم‌نمایی موارد مشابه دیگر ممتاز می‌کند، توجه توامان به این دوگانه‌هاست؛ در این فیلم روح انقلابی‌گری و قیام علیه بی‌عدالتی وجود دارد و قهرمان فیلم مروج مؤلفه‌های ستودنی مروت، جوانمردی، انصاف، بخشش، ایثار، دستگیری از ضعیفان و انفاق است.

مردمی که قربانی قدرت‌های جهانی شده‌اند


یکی از ویژگی‌های بارز کلیدواژه «مردم» در فیلم ابوالقاسم طالبی، قربانی شدن آنها در معرکه و جنگ میان قدرت‌های جهانی است؛ در جنگ جهانی اول، با وجود اعلام بی طرفی ایران، ناخواسته کشورمان درگیر بلای خانمان‌سوز نزاعی بین‌المللی می‌شود و لطمات زیادی را از این جهت در عرصه‌های مختلف متقبل می‌شود. در حقیقت یکی از ویژگی‌های مهم مردم در فیلم یتیم‌خانه ایران، مظلوم بودن آنهاست. ظلمی که در این فیلم از آن صحبت می‌شود، از سوی بیگانه سوداگر و غیر خودی منفعت‌طلب و نه خودی هم‌رگ‌وریشه بر ایرانی جماعت تحمیل می‌شود؛ این احساس مظلومیت در جریان فیلم مخاطب را به سمت‌وسوی تظلم‌خواهی پیش می‌برد و محرک احساسات ارزشمند استقلال خواهی،وطن دوستی و دفاع از آب، خاک و تمامیت ارضی است.

به‌طورکلی وقایع اجتماعی ۲ دسته‌اند؛ دسته اول رویدادهایی شیرین‌اند که وجهه مثبتی داشته و عمدتاً حماسی و غرور انگیزند؛ پیروزی‌ها ،فتح‌ها، پیشرفت‌ها و… در این دسته قرار می‌گیرند. دسته دوم رویدادهای تلخی‌اند که وجهه منفی داشته و غالباً غمبار و تأثر برانگیزند؛ شکست‌ها، ناکامی‌ها، تجاوزها، بندها و… در این دسته قرار می‌گیرند. قحطی و اشغال ایران در طی سال‌های ۱۲۹۵ تا ۱۲۹۷ از سنخ دوم است و فیلم یتیم خانه ایران رویکردی عبرت پژوهانه نسبت به این واقعه اجتماعی دارد.

نفی دل سپردن به بیگانه


این فیلم متوقف در تم تاریخی و دوره زمانی خاصی نمی‌شود و در پسِ تلخی آن عنصر بصیرت‌افزایی و هوشیاری را پیشکش مخاطب می‌کند؛ اینکه نباید دل به بیگانه سپرد و دلخوش به وعده‌های سر خرمن او شد. در طول تاریخ این سرزمین منافع استبداد چه از نوع داخلی و چه از نوع خارجی‌اش ارجح بر منافع ملت قلمداد می‌شود و اصلاح وضع نامساعد روزگار جز به همت خود امکان‌پذیر نیست از جمله نکات آموزنده و ذی‌قیمتی است که در این فیلم بر آنها تاکید می‌شود.

آخرین ساخته ابوالقاسم طالبی، برخلاف رویه متعارف در سینمای به اصطلاح روشنفکری کشورمان، سراغ سیاه‌نمایی نمی‌رود و سیاهی‌های منعکس در این فیلم، حقایق تلخ و گزنده‌ای است که در حیات گذشته و تاریخ این ملت حقیقتاً رخ داده است؛ بنابراین در تحقق آن شک و شبهه‌ای وجود ندارد. نکته مهم دیگری که در این فیلم قابل ذکر است تبیین منطقی و درست نسبت مصائب اجتماعی و معضلات جاری در جامعه با مقوله سیاست و امر حکومت است؛ یتیم‌خانه ایران نگاهی ریشه‌یابانه و جریان‌شناسانه به گرفتاری‌های جامعه ایرانی عصر خود دارد و از این منظر با رویکردی منصفانه و مستند به حقایق تاریخی می‌کوشد تا تصور ذهنی مخاطب را از مسببان و عاملان داخلی و خارجی بروز یک واقعه اجتماعی بر مردم ایران در برهه‌ای خاص سامان بخشد.

نگاه به سیاست مزورانه انگلیسی‌ها

سیاست روبه مسلکانه انگلیسی‌ها از دیرباز تا امروز سیاستی مزورانه، خودخواهانه و جاه‌طلبانه بوده است؛ نشانه کوچکی از این نوع سیاست را -که بیگانه با اصول مسلم انسانی و اصول اخلاقی اولیه نوع دوستی و حقوق نخستین بشر یعنی «حق حیات» است -می‌توان در فیلم یتیم‌خانه ایران مشاهده کرد. تلقی غرب از شرقیان، موجوداتی است که اساساً هم رتبه با انسان غربی نیستند؛ این تلقی در جغرافیای فکری غربیان منجر به شکل‌گیری مفهوم «شهروند درجه دوم» می‌شود.

فهم و نقد تفاخر طبقاتی غربی-‌شرقی در فیلم یتیم‌خانه ایران یکی از اهداف قابل احترام فیلمساز بوده است. نسل کشی خاموش ایرانیان و از بین بردن نیمی از جمعیت کشور که در این فیلم به آن اشاره می‌شود، نه فقط موجب کدورت خاطر انگلیسی‌ها نمی‌شود بلکه رضایت قلبی و درونی آنها را به دنبال دارد و این عکس‌العمل خبیثانه ماهیت پلید و شیطانی انگلیسی‌ها را هویدا می‌سازد.


در طول تاریخ انگلیسی‌ها با سیاست‌های ماکیاولیستی شان برای رسیدن به اهداف نظامی و سیاسی خود از انجام هیچ عملی فروگذار نکرده‌اند؛ آنها طی سال‌های ۱۲۹۵ تا ۱۲۹۷ نیز از ملت ایران استفاده ابزاری کرده و در جهت مطامع جنگ‌افروزانه خود سوء‌استفاده کردند؛ در آن سال‌ها انگلیسی‌ها به صورت گسترده اقلام اصلی خوراکی و مواد غذایی را از بازارهای کشور قبضه کردند و از ورود کسری این اقلام از خارج کشور به ایران به دلایل نامعلومی ممانعت به عمل آوردند. از سوی دیگر بدهی‌های تجاری خود را خصوصاً در صنعت نفت به ایرانیان پرداخت نکردند و در مجموع شرایط ریاضتی سختی را برای ملت ایران در بعد معیشتی به وجود آوردند.

آنها بیش از ۳.۵ سال کشورمان را اشغال و در طی این مدت بنیان‌های استقرار رژیم سفاک پهلوی را آرام آرام پی‌ریزی کردند. انگلیسی‌ها در شرایط آشفته اجتماعی و اقتصادی جاری در جامعه آن زمان زمینه را برای ظهور منجی‌مآبانه رضاخان میر پنج مهیا کردند. به عبارتی دیگر همان‌گونه که در فیلم یتیم‌خانه ایران به تصویر درآمده است از اوضاع بغرنج پیش آمده انگلیسی‌ها نهایت سوء‌استفاده را کردند. به هر تقدیر قحطی سال‌های ۱۲۹۵ تا ۱۲۹۷ در ایران از حیث جامعه‌شناختی یک واقعه اجتماعی و به تعبیر دقیق‌تر یک فاجعه اجتماعی است و فراموشی، سکوت و هرگونه بایکوت در برابر این فاجعه خیانت به حافظه تاریخی ملت رشید ایران است.

* صبح نو

ارسال نظر

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.

محل تبلیغات

تبلیغات ایهنا تبلیغات ایهنا

طراحی و اجرا مهدی نوروزی -کلیه حقوق تعلق دارد به پایگاه خبری سینمایی ایهنا

اخبار سینمای ایران اخبار سینمای ایران اخبار سینمای ایران اخبار سینمای ایران اخبار سینمای ایران
اخبار سینمای ایران اخبار سینمای ایران اخبار سینمای ایران اخبار سینمای ایران اخبار سینمای ایران logo-samandehi